Hendrik
Steenhof is de oudst gevonden voorvader van geslacht Woudenberg (W).
Het lijkt juister te zijn om niet
Hendrik maar zijn zoon Jan als oudste Woudenbergse Steenhof te zien.
Jan Hendriksz moet geboren zijn tussen 1630 en 1660.
Waar is niet bekend.
Hij bevindt zich rond zijn 20e / 30e levensjaar
in ieder geval in Woudenberg.
Hoe kunnen we ons dat 17e eeuwse Woudenberg voorstellen?
Woudenberg
Het
betreft hier wat werd genoemd het dorp Woudenberg. Dat was letterlijk 'het centrum' van
Woudenberg, met de kerk als centraal punt.
In het westen, net buiten de dorpskern lag de gemeenschappelijke weidegrond,
'de Meent'. Het recht op gebruik van de Meent was voorbehouden aan de
eigenaars van perceeltjes land binnen de dorpskern.
De boeren in het
buitengebied hadden hun eigen grond.
Elke morgen werden de koeien van de dorpskernbewoners naar de Meent gedreven,
langs de molen en over de stenen brug over de Grift.
's Avonds bracht de herder de beesten weer terug tot het buitenste gedeelte
van de dorpskern, vanwaar ze zelf
de weg vonden naar hun eigen stal.
Praktisch alle huizen in het dorp hadden een stal voor een of meer koeien die
zuivel en vlees moesten leveren.
Er
bestaat geen oude plattegrond van het dorp. Ook zijn er geen 17e eeuwse
afbeeldingen.
Wel is bekend dat er wat uiterlijk betreft niet veel is
veranderd in de 17e en 18e eeuw.
Wanneer we afbeeldingen bekijken uit de 18e
eeuw, krijgen we toch enigszins een beeld van het dorp waarin Jan leefde.
De dorpskern werd gedomineerd door drie straten, parallel gelegen, van Oost
naar West,
(nog niet consequent) aangeduid als Voorstraat, Middenstraat en
Achterstraat.
De straten waren al in de tijd van Jan bijna helemaal bebouwd. De grond was in
de 17e eeuw waarschijnlijk al net zo ingedeeld als later, op de kadasterkaart
van 1812 te zien zal zijn.
Al
zolang men zich kon herinneren had Woudenberg een kerk. Centraal gelegen in
het dorp, de huizen eromheen.
Het was een oude kerk (2e helft 14e eeuw), gebouwd met sloopmateriaal van het
eerste kasteel van Woudenberg.
Er
zijn de nodige verhalen bekend over plunderingen, afbraak, en herstellingen
van de kerk.
Het is bekend dat in de jaren rond de geboorte van Jan de kerk er
slecht aan toe was, 'ellendich
door d'ongeregeltheyt van den voorgaenden dienaar'.
Na de Reformatie was het katholicisme officieel verboden. In Woudenberg werden
nog wel af en toe kinderen stiekem 'paepsch' gedoopt bij de mensen thuis.
In
het westen van de dorpskern, bij de Achter- en Middenstraat, lag de ruïne van
wat ooit het kasteel Woudenberg was. Gebouwd in de 15e eeuw en samen met de
kerk het fundament van wat zou uitgroeien tot dit dorp. In de tijd van Jan was
er van de oude burcht niet veel meer over (het zal in de 18e eeuw worden
afgebroken).
In
Woudenberg was sinds de 16e eeuw een broederschap gevestigd.
De broederschap had een eigen
altaar in de kerk en zorgde ervoor dat er (voor het eigen zielenheil en dat
van anderen) missen werden gelezen. Deze 'vieringen' werden meestal afgesloten
met een uitgebreid diner.
De broederschap had in het dorp zo haar eigen belang, want de leden bemoeiden
zich met de armenzorg.
Na de Reformatie vervielen veel oude gebruiken, maar hun armenzorg
bleef bestaan.
Met de kerk zelf had de broederschap nogal eens onenigheid over de armenzorg.
Het
dorp had een school, ook al ten tijde van Jan. De kerk was verantwoordelijk
voor het onderwijs. In Woudenberg was de koster tevens schoolmeester. Dat was
al sinds de 17e eeuw zo, en dat zou tot in de 19e eeuw zo blijven.
Vandaar dat er 'les' werd gegeven in de kosterij. De eerste school kunnen we
dan ook vinden in de kosterij, naast de pastorie. Het stukje straat werd
Schoolstraat genoemd.
U begrijpt dat het onderwijs een ander karakter had. De koster zal veel
aandacht hebben gehad voor bijvoorbeeld zingen.
Ook zal hij geprobeerd hebben de kinderen wat lezen bij te brengen. Er moest
immers de bijbel gelezen kunnen worden. Misschien dat het vak schrijven er
soms bij inschoot. De genoemde pastorie stond er sinds vele eeuwen.
Een groot en statig herenhuis, ten oosten van de kerk, op de hoek van de
Schoutstraat en de Schoolstraat.
Het had een grote tuin. Hier woonde de predikant (voor de Reformatie
woonde hier de pastoor).
Het
was rustig in het dorp, ten tijde van Jan.
Woudenberg werd in die jaren gespaard voor oorlogsgeweld. In de eeuwen ervoor
zeker niet.
Meer dan eens werd het dorp belegerd, geplunderd en leeggeroofd.
Meer dan eens stond het in brand.
Meer dan eens was het slachtoffer in een
strijd tussen hertogen en bisschoppen, vaak ook onderling in hevige
schermutselingen verwikkeld. Het werd regelmatig aangevallen door de
Geldersen.
De bevolking vluchtte uit het dorp.
Het
is heel wel mogelijk dat Jan afstammeling is van één van de vele
import-Geldersen.
We weten dat er in de 16e eeuw nogal wat Gelderse militairen
met een Woudenbergs meisje getrouwd zijn en in Woudenberg zijn blijven hangen.
Ook in bijvoorbeeld de Tachtigjarige Oorlog had het dorp veel hinder van de
doortrekkende troepen.
Woudenberg
had alweer meer dan 100 jaar een 'schans'. Deze diende ter verdediging van de
Gelderse Vallei, maar lag er ten tijde van Jan verwaarloosd bij. Enige jaren
terug was wel begonnen aan herstel, maar de naderende vijand had de arbeiders
(en ook de soldaten) doen vluchten … De schans bleef over als een oude,
vervallen en verlaten stelling, even buiten het dorp, in het oosten.
(Nog
altijd zijn er resten van dit verdedigingswerk.)
Woudenberg
was een 'Heerlijkheid'.
De baas van de Heerlijkheid Woudenberg was
'de Heer van Woudenberg'.
(Dat waren vanaf de 14de eeuw Sweder van Abcoude en zijn familie. De
Heerlijke rechten werden in het eind van de 15de eeuw verkocht aan de Bisschop
van Utrecht, waardoor de rechten later aan de Staten van Utrecht kwamen.)
De rechten waren die van een Ambachtsheerlijkheid. Dat wil zeggen dat de Heer
de schout en de secretaris benoemde (tegen betaling!) en ook de schepenen. De
rechtsspraak bleef daarbuiten en werd dus door het Hof van Utrecht
uitgeoefend.
(NB: In een 'Hoge Heerlijkheid' werd zelfs de doodstraf door de bezittende
Heer uitgesproken).
Uit de tijd van de van Abcoudes stamt het onderscheid tussen het Oude Gerecht
(oud bezit van de familie),
het Nieuwe Gerecht (bijgekocht in de 14-15e eeuw) en het Dorp; uit elk gebied
werden twee schepenen benoemd, die weer werden voorgezeten door een schout. In
de Voorstraat stond het huis van de schout.
Zo
was het beeld van Woudenberg in de tijd waarin Jan Steenhof er voorkomt.
Jan
Steenhof, de eerste met 'een verhaal'
Geboren
tussen 1630 - 1660.
Hoewel zonder 'bewijzen'
(Het huwelijksregister van Woudenberg begint in 1684)
en slechts bij benadering te reconstrueren,
is Jans eerste levensteken zijn huwelijk met Gosentje Roelofs. Hij woonde
(mogelijk al voor het huwelijk) in haar ouderlijk huis. Het is waarschijnlijk,
dat Gosentje in het bewuste huis is opgegroeid en mogelijk ook is geboren.
Gezin Goossensz woonde er al voor 1675.
Het huwelijk moet omstreeks 1676/1677
gesloten zijn.
Gosentje is de dochter van Roelof Goossensz en Beatrix Aarts.
Er zijn verschillende reeksen locale
belastinglijsten van Woudenberg bewaard gebleven.
De oudste, één ter zake het zogenaamde logiesgeld 'Reckeninge
ende uytsettinge van de logys gelden over Woudenberg, Geresteyn en de Ginckel'
dateert van 1680; daarin komt Jan Hendriksz niet voor.
(Pas in 1682 gaat
hij betalen).
Wél vinden we zijn schoonvader Roelof Goossensz op de lijst terug: Roel
Gosens, met sijn swager.
In
het Middelnederlands betekent 'swager': ieder door huwelijk
'meevermaag-schapt' persoon, dus ons huidige woord 'zwager' maar ook
'schoonzoon'.
En daarmee hebben wij de verklaring: Jan Hendriksz trouwde
met Gosentje een dochter van Roel Gosensz.
de
Oostal
Jan was smid. Omdat er geen zekerheid is omtrent de exacte datum van het
huwelijk van Jan en Gosentje, is niet bekend of Jan al voor zijn kennismaking
met haar als smid werkte. Er is in ieder geval in het kerkeboek van Woudenberg
een verzoek gekopieerd van 2 november 1677 van' Jan
Hendriksz Steenhof smit', om te mogen hebben tot sijn
gebruijk een roede gronds van de kerk in de lengte en 6 voeten in de breedte
om een oostal te mogen setten naast de Kerkstraet alhier,
agter
de hofstede van Willem Claasz zuidwaarts, noordw. de kerk, westw. Roel
Gosensz, oostw Cornelis Lambeertsz.
Dit verzoek is goedgekeurd, mits hij 10 stuivers per jaar
zou betalen.
Een
oostal is een installatie waarin men paarden beslaat, later hoefstal genoemd.
Jan werkte dus in 1677 mogelijk al als smid. We kunnen bij benadering zeggen
waar zijn oostal lag.
Tussen de Midden- en de Voorstraat lag een 'pad' dat
duidelijk gebruikt werd om sneller van de Voor- naar de Middenstraat (en de
kerk) te kunnen gaan. Dit stuk werd 'de Kerkstraat' genoemd.
Het woonhuis lag
ruwweg op de linkerhoek van Kerkstraat/ Middenstraat. Op de andere hoek had
ooit het huisje van Thonis Rijcxs gestaan. Nadat het verdween werd dit (weer?)
'kerkgrond'.
Zijn oostal kunnen we plaatsen op die lege ruimte tussen de
huizen, aan het eind van de Kerkstraat, al dan niet gedeeltelijk óp de
Kerkstraat.
(Jaren later zal de oostal worden afgebroken en worden vervangen door
een huisje.
Nu bevindt zich op die plek een parkeerruimte).
Hij
woonde in bij zijn (latere) schoonouders, mogelijk al voor zijn huwelijk, maar
in ieder geval na zijn huwelijk.
De Middenstraat werd in die tijd nog niet als zodanig genoemd. Pas na 1719 zou
het die naam krijgen (het was ook letterlijk de middelste straat,
tussen Voor- en Achterstraat.)
Het
was een straat zoals alle 'straten' in die tijd. Niet veel meer dan een vaak
modderig pad, waarlangs de huisjes en boerderijen onregelmatig geplakt lagen.
de
Kerk
De kerk zal zeker rol gespeeld hebben in het dagelijks leven van Jan.
Het huis lag pal naast de kerk, slechts gescheiden door wat bomen.
Door bovengenoemde notatie in het kerkeboek, kunnen
we exact aanwijzen waar Jan woonde en werkte.
De kerk speelde sowieso een rol in het leven van de Woudenbergers.
Het was een
plaats voor samenkomst. Er werden zaken geregeld. Er werden ook de zakelijke afkondigingen gedaan en
waarschijnlijk nog wel meer dan we mogen weten … Er liepen zelfs honden en
er speelden kinderen. Rond de kerk lag een 'zandvlakte', zonder graven of
bestrating.
Ik stel mij voor, dat er geen duidelijke erfafscheiding tussen straat en
kerkgrond was, maar waarschijnlijk zal er toch een sloot om de kerk hebben
gelegen met een of twee bruggetjes/dammetjes. De bruggetjes waren door een hek
of een rooster niet toegankelijk voor de koeien. Karren, paarden en wagens
konden daarom ook waarschijnlijk vanaf de Middenstraat de kerkgrond niet
oversteken. Er was nog geen kerkhof of begraafplaats. Er werd begraven ín de
kerk.
|
situatie
circa 1700
(is niet exact weer te geven)
1. Oostal van Jan Steenhof, vanaf
1677.
Voor circa 1675
woonde hier Theunis Rycxsz.
Zijn huisje heeft er tot circa 1675 gestaan.
Daarna was het waarschijnlijk braakliggende grond in eigendom van de kerk.
Na circa 1693 woont hier Thonis
Wildeman. Eigenaar is Hendrik van Geitenbeek.
2. Huis
Roelof Goossensz tot
circa 1688.
Vanaf
circa 1676 woont Jan Steenhof hier ook, bij schoonouders in.
Vanaf 1681 is er een smederij bij.
Vanaf circa 1688 wonen Jan en Gosentje er zonder (schoon-) ouders.
Hendrina Geitenbeek is vanaf
circa 1693 eigenaresse.
3.
Cornelis Lambeerts Brom.
Het betreft drie panden naast elkaar.
Na circa 1693 is Hendrik Geitenbeek eigenaar.
4.
Willem Klaasz (= Voorstraat 29)
5.
school
6.
Jan Petersz, smid,
ongehuwd. Van voor 1675 tot na 1690.
7. Roelof
Goossensz
woont van circa 1688 tot 1693 niet meer bij Jan, maar in de Voorstraat op
nummer 9,
in huis bij schoenmaker Cornelis Willemsz.
afbeelding
A 
beeld vanaf de Voorstraat,
richting Kerkstraat. / kerk
afbeelding
B
beeld vanaf de Schoutstraat, richting kerk
|
Kijken
we, na het aanklikken van de camera door onze oogharen naar de onderstaandestaande twee afbeeldingen, die dateren van
een eeuw later.
En denken aan het Woudenberg van Jan en Gosentje.
Bekijken we afbeelding (A) van de Kerkstraat.
Stellen we ons hun huis voor,
achteraan aan de linkerkant met daarnaast de
oostal.
En
de afbeelding (B), die ons de kerk toont.
We kunnen ons goed voorstellen waar
zich het huis en de oostal bevonden,
daar aan de linkerkant.
Het huis was ten
tijde van deze afbeelding zelfs mogelijk nog in tact.
|
Huisnummers
Er bestonden nog geen huisnummers. De huizen werden beschreven als in het
geval van Jan en Gosentje; 'agter de
hofstede van Willem Claasz zuidwaarts, noordw. de kerk, westw. Roel Gosensz,
oostw Cornelis Lambeertsz'
De meeste huizen rond de kerk waren (ooit) boerderijen. Ook stonden er her en
der de bijgebouwen, al dan niet als overblijfsel van een voormalige boerderij.
Met zo'n bijgebouw wordt bijvoorbeeld een tabaksschuur bedoeld, of een
schaapskooi.
Aan
de hand van diverse bestaande (en getranscribeerde) Woudenbergse lijsten,
kunnen we vinden, dat de familie Brom, de rechterburen van Jan en Gosentje
daar al geruime tijd woonde. Buurman Cornelis Lambertsz Brom was wat ouder dan
Jan.
Toen Jan er kwam wonen waren de kinderen Brom nog minderjarig. Buurman Brom
kreeg er in de loop van betreffende jaren nog twee panden bij (aan de andere
kant).
het
smitshuijs
Op 5 februari 1681 richt Jan opnieuw een verzoek tot de kerkenraad,
ditmaal
om
een smitshuijs te mogen bouwen aan de gevel van sijn huijs tegen de kerk
noordwaarts.
Ook dit wordt goedgekeurd mits betalende 10 stuivers per jaar.
(Blijkens een aantekening in de marge gaat het hier om een huisje op
het perceel dat in het kadaster van 1832 sectie B585/586 is genoemd).
Wat betekent dit?
Feitelijk wil het zeggen, dat hij voor 1681 nog geen smederij (smidshuis=smederij)
had. Dat lijkt vreemd; wél een oostal maar geen smederij. Ging Jan misschien
nu als zelfstandig smid werken nadat hij eerst in dienst was
geweest bij iemand?
Of was er voor die tijd een provisorische smidse aan huis?
nog
een smid
Vermeldenswaardig is verder dat er in Woudenberg, naast Jan nog een andere
smid was: Jan Petersz.
(Deze Jan was iets jonger dan Jan Steenhof. Jan
Petersz trouwde iets later dan Jan Steenhof.
Wij vinden in genoemde lijsten de
naam van deze Jan Petersz meermaals terug.
Hij woonde al voor 1675, als 'jonge
ongehuwde man' in de Voorstraat.
Daar woonde hij circa 1686 nog. Op een lijst uit 1693 zien we dat
hij de twee buurhuizen dan ook in zijn bezit heeft.)
kinderen
Van Jan en Gosentje zijn tot nu toe tien kinderen bekend. Niet alle tien zijn
gevonden in het doopregister van Woudenberg (mede omdat dat pas in 1686
aanvangt). Ieder kind dat voor 1686 geboren/gedoopt is, staat in ieder geval
niet als zodanig in de boeken. Dat ze een kind zijn van het echtpaar
Steenhof-Roelofs blijkt uit bijvoorbeeld een vermelding bij een huwelijk of
overlijden.
Of uit een optreden van doop- of huwelijksgetuigen van de kant van
Steenhof / Roelofs.
De
eerste geboorte moet niet lang na het huwelijk (circa 1678) geweest zijn.
Van zes kinderen Steenhof werd geen doop of geboorte gevonden: Hendrik,
Rijkje, Willem, Jacobus, Grietje en Gerrigje. Niet alle zes zijn voor genoemd jaar 1686 geboren.
De doop van de andere vier komen we in de kerkeboeken tegen.
Hendrik
In 1705 zal een Hendrik Jansz Steenhof in Woudenberg voor komen.
Deze Hendrik is ongetwijfeld een zoon van Jan en Gosentje; hij is gezien
zijn huwelijksdatum stellig voor 1686 geboren.
Van hem is geen inschrijving gevonden. We kunnen aannemen dat Hendrik één
van de kinderen is die voor 1686 geboren zijn.
Willem
Hetzelfde geldt voor Willem. Geen geboorte gevonden, maar wel een huwelijk.
Het staat vast dat ook deze Willem een zoon is van Jan en Gosentje.
Grietje
Omstreeks 1684 wordt Grietje geboren, geen doop bekend.
Gerrigje
Ook van dochter Gerrigje is een huwelijk bekend, maar geen doop.
Rijkje
Dochter Rijkje komt meerdere keren voor, maar we kennen geen doopdatum.
Jacobus
We zullen kennis maken met zoon Jacobus. Zeker een zoon, maar zonder
doopdatum.
Aert
In 1688 wordt Aert geboren. Hij wordt op 19 februari 1688 gedoopt. Aert is
het eerste kind Steenhof dat wij als zodanig opgetekend vinden in het
kerkeboek.
Petrus
/ Pieter
In de winter van 1692 wordt Petrus geboren. We komen hem ook tegen als
Pieter. Het jongetje wordt gedoopt op 20 april dat jaar.
Roelof
Op 6 oktober 1694 wordt Roelof gedoopt, het negende kind.
Beatris
En tenslotte is daar op 14 februari 1697 dochter Beatris. Ze wordt drie
dagen later gedoopt en ingeschreven in het kerkeboek.
(Merkwaardig
dat pas de jongste twee kinderen vernoemd zijn naar grootouders Goossen, met
wie het gezin zo'n hechte band had. Mogelijk waren er eerder kinderen geboren
met die naam, maar tussentijds weer overleden).
Oudschildgeld
In 1686 (en 1696) werd 'het oudschildgeld' geheven, een soort
grondbelasting.
Voor ons is de lijst die werd opgesteld weer een prachtige bron.
We vinden er
weer bijna alle percelen van Woudenberg op.
De schout nam eerst de bewoners van het dorp zelf op.
Hij begon aan de zuidzijde van de Voorstraat, bij de poort, en keerde bij
nummer 20 langs de noordzijde weer terug, tot nummer 40. Dan was hij op de
hoek en ging verder met de Middenstraat.
Daarna was de Achterstraat aan de
beurt.
En zo werden de dorpsbewoners genoteerd.
officieel bewoner in de Middenstraat
Met
de geboorte van de kinderen wordt het krapper in huis. We zien dan ook de
schoonouders Roel en Beatris Goossensz in deze jaren verhuizen van de
Middenstraat naar de Voorstraat, waar ze gaan wonen bij schoenmaker Cornelis
Willemsz.
Vanaf dan wordt Jan Hendriksz als bewoner van de Middenstraat vermeld.
In
1690 vinden wij vader Jan aangesteld als diaken.
Logiesgeld
Wij hadden het al over het Logiesgeld. Deze belasting werd geheven naar
draagkracht. Het is bekend dat Jan in 1682 meer Logiesgeld betaalde dan hij in
1691 deed. Daaruit kunnen we opmaken dat zijn welstand na 1681 is afgenomen.
Haardstedengeld
In 1693 wordt er weer 'Haardstedengeld' geheven.
Dat was een belasting en had te maken met het aantal haardsteden
(vuurplaatsen/haarden/schoorstenen/rookgaten/schouwen/ovens).
Het ging om
plaatsen waar vuur gestookt mocht worden of waar rook uit kwam.
Deze belasting was alweer bijna een eeuw in gebruik.
Jan had twee haardsteden in gebruik en betaalde daar
2,--. voor.
Hij is zowel 'eygr.
als bruycker', eigenaar en
gebruiker, en het is 'bij
de selve opgegeven', hij
heeft het zelf opgegeven.
Waarschijnlijk werd één van de haardsteden
gebruikt voor het smeedwerk.
de
eerste jaren van de 18e eeuw
Vanaf
hun huwelijk woonden Jan en Gosentje in bij schoonouders Goossens in de
Middenstraat.
Vanaf circa 1688 woonden Roelof Goossen en zijn vrouw Beatris een straat
verder, in de Voorstraat op nummer 9, bij schoenmaker Cornelis Willemsz in
huis. Ze blijven daar tot hun dood wonen. Roelof overlijdt circa 1693 en hij
wordt begraven in de kerk. (Zijn grafsteen is nog steeds te vinden in het
looppad van de kerk.) Zijn weduwe Beatris blijft, ook tot haar dood in de
Voorstraat wonen.
Situatie in 1697
Jan, werkzaam als smid.
Woont met Gosentje en de kinderen schuin tegenover de kerk, in de
Middenstraat, naast het Kerkstraatje.
Kinderen Hendrik (circa 17 jaar), Grietje (circa 13), Rijkje (circa 12), Aart
(overleden of 9), Gerrigje (ouder dan 7), Petrus (5), Jacobus (circa 4),
Roelof (3) en Beatris (0).
Opmerkelijk dat zoveel kinderen binnen één gezin in leven bleven. Mogelijk
kregen Jan en Gosentje méér kinderen, maar van genoemde kinderen is meestal
iets meer bekend dan bijvoorbeeld een doop.
Het ligt voor de hand dat er in de
eerste huwelijksjaren al eerder een kleine Roelof (vernoemd naar opa Roelof)
geboren is.
Jan kan niet
schrijven.
Op 15 april 1690 tekende Jan een brief namens de diakonie. Daaruit blijkt dat
hij niet kon schrijven.
Hij gebruikt een "Merk" - kruisteken
Bij de notarissen in
Utrecht zijn geen akten te vinden van Jan Hendriksz. Steenhof. De eerste
notaris kwam pas in 1719 in Woudenberg.
Oudste zoon Hendrik
werkte als smid, waarschijnlijk bij zijn vader.
de Poort van
Woudenberg
Een belangrijke
ontmoetingsplaats in het dorp was De Poort, het centrum van de dorpskern.
Op
deze viersprong lag een klein pleintje. De mannelijke bevolking hield zich in
de vooravond bij voorkeur hier op. Er werd gekeuveld over het dorp en de
bewoners. Er werd van gedachten gewisseld over de Woudenbergse meisjes …
Vader Jan en zijn zonen zullen hier menig pijpje gerookt hebben.
Het is niet
bekend waar de naam De Poort vandaan komt. Woudenberg heeft nooit een
stadsmuur gehad.
Er was dus ook nooit een stadspoort. In de 18e eeuw zal aan
het pleintje een postkantoortje worden gebouwd. (Van het gemoedelijke pleintje
is niets meer over. In 1945 werd het opgeblazen door de Duitsers. Nu is op die
plaats een druk kruispunt.)
Jan overlijdt
Jan blijft voor komen tot 1699. Mogelijk overlijdt hij dat jaar, of het
jaar erop.
Na die tijd, zien we Gosentje als weduwe (nog steeds in het oude huis) wonen,
tot 1705.
* Dominee van
Toll noteerde eerder, in 1690 als lidmaten: "Jan Hendrikse" en "Gosentje Roelofs".
Achter Jans naam is later geschreven
"obiit" (is overleden) zonder datum.
In het familiegeld van Woudenberg komt Jan voor tussen 1688-1699,
zijn weduwe tussen 1699-1705. Hieruit kunnen we opmaken dat Jan
waarschijnlijk is overleden circa 1699.
Bij benadering kunnen
we stellen dat Jan tussen de 40 en 70 jaar oud is geworden.
Een hele grove
benadering dus.
Het was gebruikelijk dat kinderen tot hun huwelijk thuis bleven wonen. Op het
moment dat Jan overleed, woonden in ieder geval nog acht kinderen, (tussen de
0 en 20 jaar) thuis.
de jaren tot 1718
Na het overlijden van Jan zien we de eerste jaren erna (tot circa 1718)
het volgende:
Het gezin blijft wonen in de Middenstraat.
Rijkje
Dochter Rijkje, inmiddels een jaar of vijftien oud, vertrekt naar
Utrecht.
We kunnen ons voorstellen dat ze daar gingen werken, als
bijvoorbeeld dienstmeid.
Ze keert al dan niet tijdelijk terug naar Woudenberg. Ze wordt in 1705 door
dominee van Toll aangenomen als lidmaat en staat op de lijst tussen Elzelina Lagerwey en Barent
Anthonissen (van Wittenberg) die beiden omtrent 1684 geboren zijn, dus
Rijkje zal ook wel van dezelfde leeftijd geweest kunnen zijn (de aanname was
als ze 20/21 jaar waren). Later schreef de dominee erbij: "vertrokken
naar Utrecht".
In 1718 trouwt Rijkje in Utrecht met Hendrik van Wijk (get
Aagje van der Pijl).
Rijkje is dan circa 33
jaar oud. Merkwaardig genoeg staat in de akte vermeld dat Rijkje
'toestemming kreeg van haar vader'. Wij weten dat haar vader (Jan) 18 jaar eerder overleed …
Ook haar moeder Gosentje leefde niet meer.
Rijkje en haar man bleven in Utrecht wonen en kregen daar kinderen.
We zien haar gezin op een gegeven moment wonen in de Utrechtse Potterstraat.
Rijkje overleed in de winter van 1746. Ze werd door acht dragers naar haar
graf gedragen in of naast de St.Janskerk in Utrecht, 'nalatende haar man en
mondige en onmondige kinderen'.
Hendrik overleed vele jaren later, in 1763, in Utrecht.
Op 1 augustus 1753 is er een akte van overdracht
van de winkel gemaakt voor notaris L. van der Pauw te Utrecht. Dit betekent
dat er een winkel moet zijn geweest.
Rijkje noemde zich op latere leeftijd 'Regina'.
Hendrik
Het is mogelijk dat oudste zoon Hendrik het smeedwerk van zijn overleden
vader overneemt. Waarschijnlijk heeft hij dat al eerder gedaan.
Hendrik is bij het overlijden van vader Jan circa 20 jaar oud. Hij heeft
kennis aan een meisje uit Woudenberg, Geertje de Bree. Geertje woont naast
oma Roelofs in de Voorstraat.
Haar vader is ook smid. Hendrik en Geertje
trouwen in 1705 en gaan/blijven wonen bij moeder Gosentje in de
Middenstraat.
Wij volgen Hendrik en Geertje binnenkort verder met hun eigen verhaal.
Grietje
Diezelfde tijd (1706) trouwt (Ned. Herv.) in Woudenberg oudste (?) dochter
Grietje, met Hendrik Franken van Holten.
Ze is op dat moment circa 22 jaar.
Grietje en haar man gaan wonen in het Woudenbergse Geeresteijn.
Tussen 1707 en 1713 worden drie dochters en een zoon geboren met de naam
'van Holten'.
(Er zijn oa nakomelingen Eijkelkamp Meerbeek, de Greef, v.
Veenendaal bekend).
Gerrigje
Wéér wat later (1708) trouwt
(Gereformeerd) in Utrecht dochter Gerrigje, met Abraham Marinus. Haar moeder
Gosentje geeft schriftelijk toestemming.
De proclamatie van het huwelijk
was in Amsterdam. Bruidegom Abraham woonde op dat moment in de Trans, in
Utrecht.
Tussen 1746 en 1752 zal Gerrigje lidmaat van de Ned. Herv. Kerk in
Woudenberg zijn. Waarschijnlijk woonde ze die jaren ook in Woudenberg.
Het echtpaar moet verhuisd zijn naar Leusden.
Aldaar komt Abraham in
1756 te verdrinken. "Op den 23 maart 1756
heeft het hof, scout en de geregte van Leusden geannonceert om het verdronke
lichaam van Abraham Marinus oud omtrent 76 jaren te mogen schouwen, mids de
schouwcedulle denhove persoonlijkversendende.".
Gerrigje zal in de nazomer van 1761, in Woudenberg overlijden. We weten niet
hoe oud ze toen was, maar het moet over de zeventig geweest zijn!
Jacobus
En dan is er zoon Jacobus. Van hem weten we niet veel.
Omstreeks 1709 moet hij het ouderlijk huis verlaten hebben.
Hij werd toen,
al dan niet vrijwillig soldaat.
U vindt online de tekst van een document, opgemaakt in 1712. Het gaat over
Jacobus Steenhof, die zich, als soldaat van het Regimant Plettenborg heeft
misdragen ...
Het is bijzonder dat we van hem 'slechts' dit feit weten omdat er verder
niets over hem te vinden is. Wanneer Jacobus zich niet had misdragen, was
zijn bestaan nooit meer opgevallen!
Petrus / Pieter
Na Hendrik, Grietje en Gerrigje trouwt (in 1713) broer Petrus, met Lijsbeth Wildeman.
Zie zijn beschrijving 
Aert
(Arij)
In de Logysbelasting van 1714 wordt zoon Aert voor het eerst genoemd, met
vermelding 'smid'.
Net als vader Jan en broer Hendrik is ook Aert dus smid. Omdat vader Jan en
broer Hendrik beiden overleden zijn, is het heel aannemelijk dat Aert na het
overlijden van zijn broer (1712) de ouderlijke smederij overnam.
Hij woonde in 'Het Dorp'.
Op 22 april 1716 is hij (Arij Jansz Steenhoff), 28
jaar oud aangemonsterd als soldaat en een maand later vertrok hij met het (VOC-)schip "Herstelde Leeuw"
naar Batavia. Hij
kwam bijna vijf maanden later aan in in Kaapstad en het schip vertrok
weer op 11 oktober 1716. Aankomst in Batavia 10-01-1717.
Het
schip was 160 voeten lang en had een tonnage van 1138 ton.
Er was een
bemanning aan boord van 225 personen. Daarvan zijn 168 matrozen en 57
soldaten.
De kapitein
was Jacob Wijsvliet. Onder de passagiers was één "Stowaway" =
verstekeling.
Het schip was
in 1704 gebouwd in Zeeland.
Alle
soldaten kregen £ 3,00 handgeld voor 2 maanden.
Aert
is in augustus 1719 overgeplaatst naar Malakka..
In
de "Verzoekboeken" vinden we zijn
verklaring dat er £ 15.00 betaald moet
worden aan Marie Esse.
Mogelijk was
dit zijn echtgenote.
