.
Schoonbeek A
Termunten
Hindrik Jakobus (l)
het begin
De provincie Groningen, zo'n 300 jaar geleden, het plaatsje Noordbroek, een "gehucht" in het Oldambt.
Daar vestigt zich in circa l690 Hendrik Jakobs.
Hij is geen Hollander, wél een noorderling, nml. een Oostfries. (Duitsland).
Wellicht aangetrokken door het werk in Holland. besluit Hendrik zijn handeltje te pakken en te "emigreren" van het Duitse plaatsje Völlen naar Noordbroek. De afstand tussen Völlen en Noordbroek is niet groot, enige tientalle kilometers.
Het is mogelijk dat hij als kleine jongen met zijn ouders is mee gekomen.
Daar zijn geen aanwijzingen voor te vinden.
De geboorte van Hendrik in Völlen is tot op heden niet gevonden.van Duitsland naar Holland
De verhuizing was, ondanks de niet al te grote afstand een flinke onderneming in deze tjjd. De "straatwegen" zijn er nog niet (pas in l827 wordt de eerste straatweg in de provincie Groningen aangelegd).
Zijn reis ging waarschijnlijk te voet en per trekschuit, het goedkoopste voertuig in deze tijd.
Zijn geboorteplaats Völlen; een langgerekte kanaalveenkolonie welke in circa l567 door de drost van Eemsland werd aangelegd. Een deel van de bevolking bestond uit Nederlandse kolonisten. Wellicht is Hindrik Jakobus nog een van deze Nederlanders.
Völlen ligt ten Noorden van Papenburg. vlak over de huidige grens. zo'n l00 km van Noordbroek vandaan. Tussen Termunten, niet ver van Noordbroek, en de Oostfriese kust was een veer, een boot over de Eems.
Wat deed Hendrik deze stap nemen?
In l620 begon Groningen met de exploitatie en kolonisatie van de veengebieden. Het Sappemeer werd afgetapt, nieuwe waterwegen werden gegraven, een betere verbinding met het Oldambt ontstond.
Door gebruik van compost uit de stad (Groningen) werden deze afgegraven terreinen tot vruchtbare landbouwgronden gemaakt. In anderhalve eeuw ontstonden o.a. Veendam, Sappemeer, Wildervank en tal van kleinere kolonies met eigen kerken en scholen, scheepvaart en scheepsbouw.
De nieuwe dorpen met daarbij tegelijkertijd de al oudere trokken hun bevolking vooral uit Westfalen. Ook de vrijheid van godsdienst (-uitoefening) zal tot vestiging hebben aangetrokken.de verhouding en overeenkomst tussen de Oldambter en de Oostfries
Vroeger had Groningen een bevolking van Friezen, doch deze is door immigratie versakst. Friezen en Saksen vertonen een verschillende bouw.
De Groninger heeft van beiden wat.
Na 1450 werd er Saksisch gesproken.
Het "Friese" is bijvoorbeeld in het uiterlijk nog goed waar te nemen.
Vooral het oosten van het Oldambt (waar een groot gedeelte van de Schoonbeken vandaan komt), en het westen van Oostfriesland zijn sterk Fries ingesteld. Nog vandaag de dag zijn Friese namen in het Oldambt buitengewoon talrijk (nml. eindigende op -o). In de l6e en l7e eeuw heerste in een groot deel van Oostfriesland het Nederlands als voertaal. Het westen was geheel calvinistisch en hiermee ging het gebruik van Nederlandse boeken voor kerk en school gepaard. Oostfriese predikanten kregen hun opleiding in de stad Groningen, en vaak stonden ze afwisselend aan Weerszijden van de grens.
Van een echte grens was trouwens eigenlijk niet zo zeer sprake.Onze Hendrik kan dus best als een Oldambter gezien worden, ook al kwam hij uit Völlen. Later zullen wij een duidelijk beeld krijgen van de kinderen en kleinkinderen van Hendrik (wat uiterlk betreft). Dan zal blijken dat het echte Oldambter jongens waren. (zelfs de eennalaatete generatie, die allang niet meer uit het Oldambt komt. vertoont nog dezelfde trekken).
De Oldambters vertonen de volgende uiterlijkheden;
slanke en volle hals die afloopt, slanke lichaamsbouw, fijne knoken, lange uitgerekte vingers, zeer blanke huid, blond en sluik haar, ovaal langwerpig gezicht, weinig uitstekende jukbenen, grote gebogen neus, brede mond, brede kin, blauwe ogen en men is langer dan het gemiddelde.
Van het 0ldambt heeft de Termunter de grootste schedelindex.
En die Termunter komen we nog tegen.Grietje Hillebrands
In de laatste dagen van de l7e eeuw leert Hendrik Jakobus een meisje kennen, Grietje Hillebrants.
Ze is de dochter van Hillebrand Jansens en zjjn huisvrouw Yad.
Grietje is in l676 geboren in Noordbroek.
De naam Hillebrand blijft nog lang in de familie.
Op 13 oktober 1700 trouwen Grietje en Hendrik." Zjjn gecopuleert Hindrik Jakobs geboren tot Vullen dog van hier af zjjn gehoort en Grietje Hillebrands tot Noordbroek ".
wordt er in het DTB-boek van Noordbroek genoteerd.
Men ging af op de klank, vandaar dat er staat "Vullen".
Op 7 augustus 1701 wordt het eerste kind geboren, Hillebrant Hindriks
(nog niet met de achternaam Schoonbeek. Men wordt met de voornaam van de vader genoemd en genoteerd).
Hillebrant is de eerste echte Groninger in het verhaal.
de kerstvloed van 1717
Met deze eerste echte stamvader gaat het verhaal verder.
Hillebrant is net l6 jaar oud (en in deze tijd ben je dan een zelfstandig man,
al woon je nog bij de ouders thuis), wanneer het Noorden een ramp treft;
de kerstvloed van 1717. Het is vreselijk weer die laatste dagen van het jaar. Storm raast over zee en land.
Water spoelt meer dan twee meter over de dijken en slaat metersbrede gaten. De mensen vluchten hooibergen en bomen in. Dagenlang zitten ze op zolders en in torens.
Vanuit de stad Groningen trekt een vloot scheepjes met brood en water uit om de arme plattelanders te voeden en redden. Ze trekken veertien dagen lang van dorp naar dorp en de gereddenen worden in Groningen in openbare gebouwen en bij burgers onder gebracht.
Er komen 2567 mensen om. Hillebrant overleeft de ramp. Zijn ouders, Hendrik en Grietje waarschijnliik niet. Nergens staan zij als overleden genoteerd. Veel lijken vond men niet weer en aan noteren der overledenen kon men bij een zo groot aantal niet beginnen.
Of het door de ramp kwam, of het ervoor of erna gebeurde, we weten het niet, maar Hillebrant verlaat Noordbroek en vertrekt richting oosten.
Zjjn nieuwe woonplaats kan gezien worden als de stamplaats van deze Schoonbeken:Termunten
Ook gelegen in het Oldambt, en de drie gehuchten Woldendorp, Borgsweer en Termunterzijl omvattend, ligt de gemeente Termunten.
Pal aan zee onder de rook van Delfzijl. achter de dijken van de Dollard, met zjjn 13e eeuwse kerk, de restanten van een borg, in het majestueuze polderland heroverd op de Dollard.
De polders die gedeeltelijk of geheel tot Termunten behoren getuigen van de strijd met het water die het gevolg was van grote rampen die het gebied geteisterd hebben. Plaatsen die nu midden in het land liggen, hebben ooit aan het water gelegen! En de strijd met de zee is anno 21e eeuw nog lang niet uitgewoed. Een groot gedeelte van de dijken is echter al wel op delta-hoogte gebracht.Anje Jakobus
Hillebrant Hindriks ontmoet in Termunten de dochter van timmerman Jakobus Cornelis en Jantje Tonnijs (Jakobus heeft vjjf broers, was eerder gehuwd met Grietje Redeker).
Anje Jakobusen Hillebrant Jakobus trouwen op 9 november 1738 in Termunten.een huisje aan de Holm
In 1740 huren ze van de diaconie der armen een huisje met stukje grond, gelegen aan de Holm, de hoofdstraat van Termunten.
Tot op heden zijn er in de kern van het dorp maar weinig straatjes bij gekomen.
De huisjes zijn vervangen, maar het hele beeld is nog zeer oorspronkelijk gebleven. Ooit stond er op waar nu de Holm is een steenhuis van dezelfde naam. Daar woonde het geslacht Houwerda. Tot voor kort werd nog over de Holm gesproken, totdat de straat de naam Houwerdastraat kreeg.Als beklemming van de huur betalen ze een zilveren dukaat, en ieder jaar de huur van vier gulden. In de grote steden was de huur van een klein verdiepinkje of keldertje in die tijd al honderd gulden.
Gekocht werd er niet veel. Meestal huurde men met de zgn. "beklemming".
Omdat het huren met zo'n beklemming vrij zeker was, en er vaak geschenken als een soort tweede huur werden gegeven, was die huur zo laag. Hierdoor was zo'n huur met beklemming aantrekkelijker dan een vrij en eigen bedrijfje.
De nadelen waren gering.kinderen
Als Hillebrant Hindriks en Anje Jakobus twee jaar in hun huisje wonen,
wordt het eerste kind geboren, dochter Jantjen..
Op 28 juli 1743 gevolgd door de eerste en enige zoon:
geborenop de Holm in Termunten: Jakobus.
In 1743 geboren, de eerste Jakobus in deze Schoonbeek geschiedenis.
Hij kan vernoemd zijn naar de vader van Anje, (zijn grootvader Jakobus Cornelis), òf naar de grootvader van zijn vader, (Hindrik Jakobus).de eerste timmerman
Bij het "kiezen" van een beroep wordt Jakobus wellicht beïnvloed door zijn grootvader Jakobus Cornelis, die timmerman was, want Jakobus wordt timmerman. Een beroep dat nog lang, in deze familie zal blijven.Lutgert Tiessen
Jakobus is twintig als hij in het huweljjk treedt met Lutgert Tiessen. Op de kalender het jaartal 1764. In deze tljd trouwt men (ook hier) meestal in de woonplaats van de vrouw, doch Jakobus en Lutgert wijken hier vanaf. Het huwelijk vindt plaate in Termunten.
Over Lutgers voorouders is niets terug te vinden.kinderen
In 1766 komt het eerste kind ter wereld.
Men noemt het naar de vader van Jakobus, Hillebrant, met als "achternaam" de naam van zijn vader, Jakobus. (zie verder onder nummer 3A).
De tweede zoon volgt twee jaar later, vernoemd naar grootvader Ties.
Hij wordt gedoopt in 1768 te Termunten.
Het was niet ongebruikeljjk meerdere levende kinderen dezelfde voornaam te geven, maar toch heb ik aangenomen dat de volgende zonen die geboren zullen worden eveneens Ties zullen gaan heten omdat hun broertjes waren overleden.
Er worden nameljjk in 1770 en in 1775 ook weer kinderen van Lutgert en Jakobus geboren met de naam Ties. Alleen de laatste van de drie blijft in leven, al is het niet voor lang. Hij overlijdt, 15 jaar oud op de Holm, zoals het begraafregister vermeldt.Verder zijn uit het huwelijk van Lutgert en Jakobus nog twee meisjes bekend, Zwaantje (1769). Deze naam komt verder niet in de tak van Jakobus voor.
En in 1772 wordt Anje jr. geboren.
In totaal kregen Lutgert en Jakobus dus zes kinderen, waarvan er vier ouder werden dan het eerste jaar en zoon Ties overleed op 15-jarige leeftijd.Menje Berents
Lutgert Tiessen overlijdt en Jakobus blijft achter met vier kleine kindertjes.
In deze tijd hertrouwt zo'n weduwnaar, in onze ogen wat hard, snel om de kinderen een moeder te geven. Toch zal Jakobus bijna 10 jaar ongetrouwd blijven.
Dan, 50 jaar oud, ontmoet hij het Termunter meisje Menje Berents.
Op 1 augustus 1784 wordt hun huwelijk bijgeschreven in het register.Smit
Menje is geboren in 1752 als dochter van Berent Jans Smit en Triijntje Rijjntjes. (hier een familie die reeds voor 1811 een achternaam had. nml. Smit).
Menje is niet altijd met de naam Smit genoemd.
Tot 1979 is er nog sprake van de smederij van Berent Jans Smit.kinderen
Na een jaar is daar Trijntje.
Een jaar later (1786) volgt de tweede dochter, Jantjen.
Als Jantjen circa 24 jaar oud is zal ze trouwen met een telg uit een echt Termunter geslacht, Hindrik Philippus Bultje. Ze krjjgen twee kinderen, waarvan de eerste één jaar oud wordt. De tweede is Jakobus Bultje, die zich verder zal vermenigvuldigen.
Na Jantjen komt het derde kindje van Menje en Jakobus ter wereld, Berent, (zie verder onder nr 4)
Het vierde kindje is weer een meisje: Hindrikje.
Intussen is de reeds beschreven halfbroer Ties overleden.
Moeder Menje is 42 jaar wanneer haar enig zoontje Berent er een oroertje bij krijgt: In 1794 wordt Hindrik geboren. (volgt onder 3B).
Een jaar na de geboorte van Hindrik krijgt zjjn halfbroer Hillebrand òòk een kind. Vader Jakobus is dus vader en grootvader binnen een jaar.nog een Schoonbeek
In 1805 verkopen Jakobus Hillebrant en Menje Berents
"5 grazen land, gelegen op het land van de pastorie".
Het was wel hun eigendom, maar toch betaalden ze er tien gulden huur per jaar voor. Door de verkoop ontvangen ze 550 carolus gulden, waarvan 200 ineens en 350 in twee termjjnen. Als onderpand dienen
"alle hunne hebbende en toekomende goederen. hoe of waar die ook moogen gelegen zjjn " .
Als getuige bij het opstellen treedt o.a. Klaas Wijrts Schoonbeek op.
Hij is geen familie van Jakobus. Jakobus héét in 1805, het jaar van de transaktie nog geen Schoonbeek. Wist hij toen (al) dat Klaas Wijrts een naamgenoot zou worden '? Dit grote raadsel van deze twee families Schoonbeek, alletwee uit Termunten zal wel nooit opgelost worden.
Toevallig vind ik het nog steeds wel. Een naam die verder zo onbekend is in Nederland ! Wie betreffende Klaas Wijrts Schoonbeek precies is, is nog onduidelijk.
In ieder geval tekent Jakobus met "Jakobus Hillebrants" en Menje zet slechte een kruisje. zij kan (nog) niet schrijven.
Of het gezin ook in de Jaren vòòr de verkoop op dit stuk woonde of/en werkte is wel mogelijk, het is niet te bewijzen.
"Persoonlijk gecompareerd en verschenen Jacobus Hillebrands Eerz. Menje Berents
Echtelieden woonachtig te Termunten dewelke bekenden en verklaarden verkogt op en overgedraagen te hebben zulks doende bij desen en de E.Meijer Arents Levi en Gelle Immaniël te Termunten met laverende en deze koop accepterende, de vaste beklemminge van vijf grazen land pastorie gelegen onder 'Penmunten doende an de Pastorie van Termunten sjaarlijks tot een vaste heure, de somma van Tien Gulden zonder dat dezelve zal moeten worden verhoogt of verlaagt deeze landerigen zullen vrij zijn van het zes jaarig geschenk, doch bij vererf overdragt van ouders op kind if kinderen als meede bij koop; doch naar staats resolutien,
Zwettende ten Noorden Aries Jans, ten Oosten de Dollaarddijk, ten Zuiden Hindrik Jakobs ten westen Pieter Tiebes, met zijn lusten en lasten, sevituten en gerechtigheden en zulks, zoo groot en klein. goeden kwaad, als in hun einden en zwetten zijn gelegen, zonder daar op de mante te willen gedogen, alles zoo en in voegen als door verkoper en zijn bezeeten en kunnen worden verdeedigt, .... ....
En is deeze koop geschied voor eene somma van vijf hondert en vijftig (dar.) Guldens zegge f 550,-- van welke kooppenningen der verkopers bekenden Een somma van Tweehondert (eer.) Guldens te hebben ontvangen. De resteerende kooppenningen ter Somma van Drie hondert en vijftig (dar.) Guldens zullen in twee Egale Termijnen worden betaald, als het Erste op Allerheiligen in 1805 en het tweede of laatste op mei 1806 telkens de gerechte helfte blijvende het verkogte en middels der de verkoperen Eigen en onverlaaten goed heen ter tijd dat de laatste met de erste penningen zijn voldaan .... "de naamsaanneming
De eeuwwisseling 1800-1900.
Zoals wel bekend bracht deze tijd nogal wat veranderingen met zich mee.
Op de eerste plaats, voor ons hier nu van belang de naamsaanneming.
Het volk "geloofde" er niet zo in en werd door gevoelens van liefde voor het vaderland overmand. Er is nogal lakoniek met deze nieuwe wet omgesprongen, daar hebben de families Poepje, Scheefnek, Piest en Rijstebil bijvoorbeeld, nog de erfenis van...
Bepaalde families droegen al generaties lang een vaste achternaam, waarna het gebruik ervan plotseling ophield om daarna, soms pas na 150 jaar, weer op te duiken.
In het Noorden komen geslachten met de naam Schoonbeek voor, vòòr 1811.
Vandaar het vermoeden dat de hier beschreven familie toch nog ergens van een oude tak afstamde.
Doch, na zorgvuldig en lang onderzoek kan ik met grote stelligheid beweren dat pas na 1811 het achterstuk Schoonbeek gebruikt werd.Schoonbeek als naam in Termunten
Van de naamsaanneming in Termunten is geen register, helaas.
In Termunten namen de volgende personen "Schoonbeek" als naam:
Jakobus Hillebrants met vrouw Menje Berents,
Jakobus Hillebrants en Menje Berent overlijden
Op 26 maart 1814 sterft in huis nummer 50 op 74-jarige leeftijd Jakobus Hillebrants. Hij moet 71 zijn geweest. Voor deze tijd een geweldig resultaat.
Gemiddeld werden de mannen 33,3 en de vrouwen 36,2 jaar oud. Deze getallen zijn ondermeer zo laag door de grote kindersterfte.
Bij de aangifte van overlijden heeft de ambtenaar kennelijk niet goed geluisterd hij noteert "Schoonbeeg". Deze fout komen wij bij de andere families Schoonbeek ook tegen, zelfs tot in de 20e eeuw toe
Menje blijft in hetzelfde huis wonen, waar zij later op 13-09-1827 ook zal overlijden. Ook zij is oud geworden, 75 jaar, en laat twee meerderjarige kinderen na.
Net als haar man Jakobus wordt ze naar protestants gebruik begraven.
In deze tijd is er geen sprake van "atheïsme", alleen de godsdienstbeleving was erg laag. Er waren veel heidenen en er was sprake van bijgeloof.In de provincie Groningen had je de "kluften". Deze verleenden bijstand in geval van ziekte, sterfgeval of begrafenis.
In 1789 is Berent geboren.
Een flinke knaap met bruin haar, spitse neus en rond voorhoofd.
Hij groeit uit tot een jongeman van 1 el, 6 pm, 9 dm (= circa 1.69 m.)dagloner
Berent wordt, net als zijn vader en broers timmerman.
Hij verdient zo'n f 1,50 per dag.
Staat vaak genoteerd als "daglooner", en niet als timmerman, hij kreeg "per dag" betaald.Roelfien Alberts Bos
Als Berent 24 jaar is wordt hij opgeroepen voor de Nationale Militie, hij moet in dienst. Zijn nummer 2464 brengt geluk, hij wordt niet opgeroepen.
Intussen heeft hij zijn achternaam (Schoonbeek) gekregen.
Reeds 33 jaar oud treedt hij in het huwelijk met Roelfien Alberts Bos.
Geboren als dochter van dagloner Albert Roelfs Bos en Klaassien Jurriens in 1789 te Borgsweer.
Bij het huwelijk zijn o.a. getuige de broer van Berent (Hendrik) en de kastelein van Termunten, Sijzo Jacob Sijzes, die bij heel wat huwelijken getuige was ...
Berent en Roelfien gaan wonen in huis nummer 23 in Termunten, vlak naast moeder Menje.kinderen
In 1823 kondigt het eerste kindje zich aan, Jakobus, de vijfde in het rijtje stamvaders van deze tak, (zie verder 5).Het tweede kind is een meisje, Klaaske, geboren in 1826 in huis nummer 7.
Het is mogelijk dat moeder Roelfien is bevallen bij buren of familie. Maar is dit niet het geval dan moet men dus verhuisd zijn van nummer 23 naar 7.
Klaaske Berents Schoonheek zal in het huwelijk treden met Hindrik Perdok.
Zij sterft op 38-jarige leeftijd, en haar zuster Tjaake zal daarna echtgenoot Hendrik Perdok "overnemen". De naam Pendok komen we straks ook nog tegen.De genoemde Tjaake is het derde kind van Berent en Roelfien.
Om niet duidelijke redenen staat Tjaake niet vermeld in het register van geboorten. (Dit moet circa 1828 zijn geweest).
Als ze trouwt met de genoemde Hendrik Perdok, is ze 36 jaar oud.Het vierde kind, Albert overlijdt na twee maanden.
Na elf maanden volgt het vijfde, Aldert. Ook hij haalt de drie maanden niet.
In 1823 wordt Trijntje geboren.
Ze blijft in leven, maar wat er verder met haar gebeurd is, is niet bekend.In 1833 wordt opnieuw een Aldert geboren.
Hij zal in 1858 met de zuster van (zwager) Hendrik Perdok, Hillegien Jans Perdok trouwen. Na drie maanden wordt hun enig kind geboren, Berent.
Hillegien overleeft de bevalling niet en Aldert huwt voor de tweede maal, met Hindrikje Fartenaar / Tartenaar (* 1823 als dochter van Fridrik Willem Tartenaar en Hindrikje Jans Rijnsbergen). Van haar zijn twee meisjes bekend: Frederika en Trijntje Schoonbeek, plus een dood geboren kind.
De zoon Berent blijft wel in leven maar er zijn mij geen nakomelingen bekend,
zodat de tak van Aldert Berents (die ook timmerman was) hiermee doodloopt.Na Aldert volgt er nog een dood geboren kind.
Als Roelfien 44 jaar oud is, komt het laatste kind ter wereld: vernoemd naar pa, Berent Jakobus.
Samen met huisgenoot, vriend en halfneef, geeft Berent dit laatste kind aan.
Doch de kleine Berent komt ook alweer heel snel te overlijden.
Deze twee laatste geboorten met eropvolgend overlijden, vallen precies in de piek geboorten-sterven-voor het eerste jaar.
In de jaren 1840 sterft 18% van de levend geborenen vóór de eerste twaalf mnd. (In 1966 is dit 1,4% ...).Het gezin Berent en Roelfien verhuist met de drie kinderen naar huis nummer 12. Daar blijven ze een poos wonen, samen met het gezin van de zoon van Berents halfbroer (Gerrit Hillebrants 3A2).
Het huisje moet er voor de Nederlandse begrippen van toen, redelijk hebben uitgezien. Met een vloer van leem en als verlichting de tuitlampjes waarin raepolie gebrand werd. Pas na 1870 komen er de petroleumlampen. Naast turf en hout, stookte men ook gedroogde paardenvijgen vermengd met stro.In 1850 overlijdt te Borgsweer Berent Jakobus Schoonbeek Hij is dan 62 jaar en laat Roelfien met vijf kinderen achter, waarvan alleen de oudste "het huis uit was".
Geboren op 2 augustus in Termunten, huis nummer 18, 's morgens om 4.00 uur, de eerste stamvader met achternaam Schoonbeek.
Jakobus lijkt op zijn vader, met rond voorhoofd, ronde kin, en de blauwe ogen. Alleen hij is blond.timmerman
Net als zijn grootvader, vader, ooms en neven wordt hij timmerman.
In deze tijd is 44% van de beroepsbevolking in Termunten werkzaam in de landbouw en veeteelt. Toch zien wij deze Schoonbeken telkens weer met het beroep timmerman. Nu is het wél zo, dat men niet boven de stand van zijn vader uit probeerde te komen, tenminste dat werd niet erg geaccepteerd, het werd wel geprobeerd. Dit resulteerde in een brochure die in 1845 werd uitgegeven en waarin stond dat
" er een zorgwekkend verschijnsel de kop op stak; Zucht bij den kinderen om zich boven den stand hunner ouders te verheffen, en naar hogeren staat of meer aanzienlijke netrekking te streven ".Regiment Infanterie
In 1843 wordt Jakobus opgeroepen voor de Nationale Militie.
Hij dient voor vijf jaar en in 1848 zwaait hij af. Zijn plaats was in het voorste gelid, soldaat in het te Regiment Infanterie.
Tussen 1840 en 1849 viel de infanterie onder Koning Willem II. Tijdens diens regering bleef de sterkte van de infanterie constant, mede tengevolge van de grote staatsschuld.
De uniformen waren donkerblauw, rode voering, witte kraag, witte opslagen en biezen.
(Nu heet het Regiment Infanterie : Johan Willem Friso - opgericht in 1577).Zwaantje Hindriks Vos
Twee jaar na zijn thuiskomst trouwt Jakobus met een meisje uit Oosterwijtwerd, Zwaantje Hindriks Vos, dienstmeid. Ze is in 1825 te Appingedam geboren. Toen ze vijf was, verloor ze haar moeder Etje Jakobs Wieringa. Twee jaar voor haar huwelijk overleed ook haar vader, Hindrik Cornelius Vos, horlogemaker (die intussen hertrouwd was).
Jakobus en Zwaantje trouwen in haar geboorteplaats Appingedam, en gaan er ook wonen. Dat wil zeggen, gemeente Appingedam, het plaatsje Solwerd.kinderen
In Solwerd wordt het eerste kind geboren, vernoemd naar moeder Roelfien.
(Roelfien zal op 25-jarige leeftijd een zoon baren, die naar haar vader vernoemd wordt en de achternaam van de ongehuwde Roelfien krijgt: Jakobus Schoonbeek. Na twee jaar trouwt Roelfien met Albert van der Werf en Jakobusje wordt bij het huwelijk erkend. Als een "van der Werf").
Roelfien overlijdt in 1883 te Winschoten.Na Roelfien komt een tweede dochter op de wereld, Ettje.
Ze zal op 27.4.1878 te Gasselte trouwen met Gerrit Timmer (* als zoon van Wilhelm Pieters Timmer en Tonjen Tonnis Zuidema). In 1886 overlijdt Ettje, 33 jaar oud.In 1856 kondigt de eerste zoon zich aan: Berend. (volgt verder met 6).
In 1860 gevolgd door Antje.
Hindrik wordt geboren, hij overlijdt snel.
De benjamin is Cornelis, geboren in 1867 als moeder Roelfien 42 jaar is.
Cornelis kiest voor de zee en wordt zeeman. Hij zal in het huwelijk treden met Margarethe Harkema. Zijn gezin zal naar Rotterdam verhuizen in 1904. Cornelis is dan matroos bij de koopvaardij.
In 1907 krijgen ze een dochter Zwaantje (in 1928 :gehuwd met Johannes van Orden).
In 1908 wordt de enige zoon geboren, Rense. Rense is 26 jaar oud als hij verdrinkt in de Caraïbische Zee, ongehuwde varensgezel, matroos.
Margaretha Harkema overlijdt in 1928. Cornelis moet na 1940 zijn overlden.
Deze tak heeft verder geen Schoonbeek-nazaten.Jakobus en Roelfien verhuizen na de geboorte van de twee eerste dochtertjes naar de stamplaats van Pa, Borgsweer.
Geld zal waarschijnlijk bij deze verhuizing geen grote rol hebben gespeeld.
In deze tijd was geld erg onbelangrijk.
overstromingen en rampen
Als het jongste kind (Antje) twee jaar oud is, treft de gemeente Termunteneen kleine ramp. Midden in de zomer van 1862 slaan tijdens een hevige storm de dijken van de Reiderpolder kapot. Het halve dorp spoelt weg, de arme boeren...
Na de overstroming in 1717 (zie boven) hadden er maarliefst vijf van zulke rampen in het zo dicht aan het water gelegen Termunten plaats. ( 1735 een zware storm, 1756 een orkaan, 1776 een storm met doorbraak van de dijken, 1800 strenge vorst waardoor er dijken scheurden, 1801 vergingen er vier schepen in de Dollard "een vreeselijken" storm, en Jakobus was twee jaar toen in 1825 een dergelijke storm de weg: naar Farmsum geheel wegspoelde.
Vooral het Oldambt met daarin Termunten had het bij deze storm erg zwaar. )
van Termunten naar Delfzijl
Het gezin van vader Jakob en moeder Zwaantje verhuist met de vier kinderen naar Delfzijl. De kalender wijst 27 mei 1870, de stamplaats is nu voorgoed verlaten.
De kinderen gaan er naar een nieuwe school. Ze krijgen voor het eerst aardrijkskunde, geschiedenis en zingen. Dit dankzij de introductie van de wet "Van der Bruggen". Ook de Mulo komt er met deze wet.overlijden
In Delfzijl komt op 58-jarige leeftijd om 12 uur 's middags op 8 november 1881 Jakobus (Berents) Schoonbeek te overlijden.
Hij maakt nèt de geboorte van zijn kleinzoon en naamgenoot niet meer mee.
Dat kleinkind, die eerste zoon van zoon Berent die als enige deze Schoonbeek-tak zal voortzetten (tot op heden).
Geboren in Borgsweer om 7.00 uur in de morgen van de 1e september 1856.
Trientje van Driessum
In Delfzijl beland, kiest Berend voor de zee en zal bij het loodswezen werkzaam zijn.
Hij ontmoet de dochter van een collega zeeloods, Trientje van Driessum (* 3.3.1859, Delfzijl als dochter van Geert Feikes van Driessum -rijkszeeloods- en Johanna Jans Dallinga). Ze trouwen in Delfzijl op 21.10.1881.
Tot hun dood wonen ze in Delfzijl.Berend overlijdt op 10.12.1937, precies één week na zijn vrouw Trientje van Driessum.
kinderen
Van Berend en Trientje zijn twaalf kinderen bekend.
Omdat vader Berend als zeeman vaak afwezig was, heeft hij een paar van zijn pasgeboren kinderen niet zelf aan kunnen geven.
Jacobus Berend
* 19.12.1881, Delfzijl
(volgt 7)
Geert Feike
* 25.10.1883, Delfzijl
(volgt 6I)
Zwaantje
* 01.12.1885, Delfzijl
+ 1978Ze trouwt met Roelof Keijer (*1887).
Drie kinderen:
Annie (*1913)
Trijntje (*1914)
Koen (*1915)Johanna
* 09.12.1887, Delfzijl
Ze trouwt met Jan van der Hoeven (*1877, zeeman grote vaart)
Drie kinderen:
Marie, Piet en Trientje.Antje
* 13.03.1890, Delfzijl
+ 1978Ze trouwt met Steven Smit (*1881, + 1970)
Dochter: Trientje.Hendrika Cornelia
* 15.11.1891, Delfzijl
+ 1941Ze trouwt met M. Berghuis (*1884, + 1971)
kinderen :
Trientje
EppoGrietje
* 16.01.1894, Delfzijl
Ze trouwt met B. Untied (* 1885, + 1956)
kinderen:
Aaf (*1922)
Trientje (*1925)
Henk (* 1928)
Greta (* 1932)
Berend (*1939)Trientje
* 11.11.1895, Delfzijl
+ 1922Ze trouwt met J. Mulder
Zoon: ReginaldBerend
* 24.09.1897, Delfzijl
(volgt 6II)
Ettje
* 14.12.1899, Delfzijl
Ze trouwt met W. Everhardus (*1899, + 1937)
kinderen:
Tini (*1924)
Zwaantje (* 1931)Remmert
* 12.12.1902, Delfzijl
(volgt 6III)
Hendrik
* 11.12.1904, Delfzijl
(volgt 6IV)
Geboren op 19.12.1881 in Delfzijl, 's nachts om 2.30 uur.
Net als zijn vader zit hij als kleine jongen al op zee en komt als matroos bij het loodswezen in Delfzijl.van (ruim 200 jaar) Noorden naar het Westen
Rond de eeuwwisseling verhuist hij naar het westen waar hij op 16.3.1905 in Hellevoetsluis trouwt met Lena Margaretha de Jong (* 11.03.1883, aldaar als dochter van de ongehuwde waschvrouw Maria de Jong).
Jacobus gaat werken als matroos bij het loodswezen en de Zuid-Hollandse Reddingsmaatschappij.
Zij gaan wonen in een van de loodshuisjes aan de haven in Hoek van Holland.de Berlin
In de vroege ochtend van de 21e februari 1907 strandt de harwichboot de S.S. "Berlin" op het Noorderhoofd van Hoek van Holland. Het schip breekt doormidden en de storm speelt met de wrakstukken.
De stoomreddingboot van de Zuid Hollandsche Reddingsmaatschappij komt in actie en wacht geen gunstige weersomstandigheden af. Aan boord ook matroos Jacobus Herend Schoonbeek die samen met collega's zijn leven waagt om de laatste overlevenden van het schip te halen. Het zat hen niet mee, alle vroeger met succes aangewende reddingsmiddelen faalden.
Toen het schip brak, was de reddingboot juist een nieuw anker en touw halen.
De storm belette iedere nadering van het schip.
De mannen van het loodswezen trotseerden storm en angst en gingen in kleine loodsbootjes tóch op het schip. af.
Het water op de dam stond vier voet hoog toen Klaas Ree, Kees Sparling en Jacobus Schoonbeek het hoofd (= de pier) betraden en langs de glibberige paaltjes en over de met zeewier bedekte keien door de ziedende storm holden om even later met gewonde en angstige schipbreukelingen op hun rug terug te keren. Zwaar van het water waren hun oliepakken.
Toen werd er een lijn over de trekdam geschoten waarlangs gegleden kon worden. Jacobus kon zo naar het schip schuiven, hangend aan het zwiepende touw. Hij wist nog enkele vrouwen en kinderen te redden.
Er kwamen 129 mensen om. Er werden er 15 gered,
Op voordracht van de minister van Marine (van Hollart) kregen Jacobus Berend en zijn mederedders de Eremedaille in de Orde van Oranje-Nassau in goud.
Door velen werd geld bijeen gebracht wat resulteerde in een jaarlijkse bijdrage voor de redders van de Berlin, tot hun dood toe.
Niet veel later wordt Jacobus aangesteld als kapitein bij het loodswezen.
kinderen
Op 28.12.1906 wordt in Hellevoetsluis een zoon, Berend geboren. Hij was twee maanden oud toen zijn vader bij de redding van de Berlin was.
Op 24.5,1912 wordt in Leiden de tweede zoon geboren. Marinus Jacobus (volgt 7A).
Het gezin verhuist naar Maassluis.
Op 27.9.1925, negentien jaar na zijn oudste broer, wordt geboren Jakobus Berend (volgt 8).Rotterdam
In 1934 wordt Maassluis verruild voor Rijswijk (Beetslaan).
In dat jaar ook gaat vader Jacobus Berend met pensioen als "loodsschipper 1e klasse in het 4e en 5e district (Goedereede. Maas en Brouwershaven)" na ruim 32 jaar in dienst te zijn geweest.
Tenslotte verhuist het gezin in 1937 naar Schiebroek in Rotterdam (Kastanjeplein). alwaar Lena Margaretha de Jong op 12.01.1971 komt te overlijden.
Jacobus Berend blijft niet lang alleen, op 14.11.1971 overlijdt ook hij, bijna 90 jaar oud.
Jakobus Berend Schoonbeek (8)
Geboren op 27.9.1925 in gem.Rotterdam.
Studeert petrofisica in Delft en behaalt zijn conservatorium-graad piano.
Is 17 jaar werkzaam als mijningenieur bij de Shell en 11 jaar bij de NAM in Assen.
Op 15.12.1954 trouwt hij in Rotterdam met Charlotte Becht.
Jakobus Berend en zijn vrouw wonen 10 jaar in Venezuela, 7 jaar in Hoek van Holland en tenslotte in Assen.
Jakobus overlijdt op 06.07.1996 te Assen.kinderen
Rebecca Margaretha * 24.09.1955, Rotterdam Huw. met Fred Steenhoff Elizabeth * 28.06.1957, Lagunillas (Venezuela) Huw. met Theodoor Johannes Maria de Lange Charlotte * 20.10.1958 , Lagunillas (Venezuela) Huw. met Pieter Jelle Vriezema Jacobus Berend * 07.12.1959; Maracaibo (Venezuela) HuwI met Rita Kloostermans.
HuwII met Corina van der MaasSaskia * 22.08.1966, Hoek van Holland Huw. met Albert Kloezen
